Mükemmeliyetçilik

Mükemmeliyetçilik, çoğu zaman yüksek standartlara sahip olmak ya da başarılı olma isteğiyle karıştırılır. Oysa bu deneyim, kişinin kendisinden sürekli daha fazlasını beklemesi, hata yapmaya karşı yoğun bir tahammülsüzlük yaşaması ve başarının zamanla duygusal bir yük haline gelmesiyle kendini gösterebilir. Kişi ne kadar çabalarsa çabalasın, yaptığı hiçbir şeyin yeterli olmadığı hissiyle baş başa kalabilir.

Mükemmeliyetçi tutum, ilk bakışta kişiyi motive eden ve koruyucu bir özellik gibi görülebilir. Hata yapmaktan kaçınmak, kontrolü elde tutmak ya da onay görme ihtiyacını karşılamak açısından işlevsel bir rol üstlenebilir. Ancak uzun vadede bu tutum, sürekli bir içsel baskı, kaygı ve tükenmişlik duygusuna yol açabilir. Kişi dinlenmekte zorlanabilir, başarıdan keyif alamayabilir ya da en küçük aksaklığı bile kendisine yöneltilmiş sert bir eleştiriyle karşılayabilir.

Psikodinamik bakış açısına göre mükemmeliyetçilik, çoğu zaman kişinin kendisini güvende hissetme biçimlerinden biri olarak gelişir. Erken dönem ilişkilerde kabul görmek, takdir edilmek ya da eleştirilmemek için geliştirilen bu tutum, zamanla içselleştirilmiş bir beklentiye dönüşebilir. Kişi, dışarıdan gelen bir eleştiri olmasa bile, kendi içinde hiç durmayan bir denetleyici sesle yaşamaya başlayabilir.

Terapi sürecinde mükemmeliyetçilik, yalnızca "gevşetilmesi gereken" bir özellik olarak ele alınmaz. Bunun yerine, bu tutumun hangi ihtiyaçlara hizmet ettiği, kişiyi nasıl koruduğu ve hangi noktalarda zorlayıcı hale geldiği birlikte düşünülür. Kişi zamanla, kendisine yönelttiği yüksek beklentilerin kökenlerini fark edebilir ve bu beklentilerle daha esnek bir ilişki kurmaya başlayabilir.

Psikodinamik terapi, kişinin değerini yalnızca başarıya ve kusursuzluğa bağlamadan da var olabileceği bir alan sunar. Bu süreçte amaç, mükemmeliyetçiliği tamamen ortadan kaldırmak değil; kişinin kendisiyle daha gerçekçi, daha şefkatli ve sürdürülebilir bir ilişki geliştirebilmesine alan açmaktır.